200 bin kişinin ölüm sessizliği! Brezilya'nın forma rengini değiştiren final

1950 Dünya Kupası'nda Maracana'yı dolduran yaklaşık 200 bin kişinin şampiyonluk kutlaması için geldiği gecede Uruguay'ın Brezilya'yı 2-1 mağlup etmesi, yalnızca futbol tarihinin en büyük sürprizlerinden birini değil, bir ülkenin hafızasına kazınan sessizliği de yarattı.

16 Temmuz 1950. Rio de Janeiro.

Gökyüzü açık, tribünler dolu, Brezilya ise kutlamaya hazırdı. Dünyanın en büyük stadyumu olarak inşa edilen Maracana, o gün yalnızca bir futbol maçına değil, bir ulusun kendisini dünyaya kanıtlama hayaline ev sahipliği yapıyordu. Resmi rakamlar 173 bin seyirciyi gösterse de, gazeteciler ve davetlilerle birlikte statta yaklaşık 200 bin insan vardı. İnsan seli, sarı değil o dönemin beyaz-mavi Brezilya formalarıyla tribünleri doldurmuştu. Şehirde kutlamalar maç başlamadan yapılmaya başlanmış, gazeteler Brezilya'yı şampiyon ilan eden manşetleri önceden hazırlamıştı.

Çünkü Brezilya'nın kupayı kaldırması için yalnızca beraberlik yetiyordu.

Karşılarında ise futbol tarihinin ilk büyük imparatorluklarından biri vardı: Uruguay.

1930 Dünya Kupası şampiyonu olan, olimpiyat altınlarıyla futbol dünyasına hükmeden Uruguay artık eski gücünde görünmüyordu. Turnuvada İspanya'yla berabere kalmış, İsveç karşısında zorlanmıştı. Brezilya ise adeta rakiplerini ezerek finale gelmişti. İsveç'e 7, İspanya'ya 6 gol atmışlardı. Maracana'da kimse Uruguay'ın gerçekten kazanabileceğine inanmıyordu.

Ama futbol tarihi bazen tam da insanların inanmadığı yerde yazılır.


(1950 Dünya Kupası'nda Brezilya takımı. Ayaktakiler: Ely, Danilo, Augusto, Juvenal, Barbosa, Bigode ve masör Johnsons. Oturanlar: Masör Americo, Maneca, Ademir, Baltazar, Jair ve Friaça.)

Brezilya'da maç günü bir bayram havası vardı. Sokaklarda samba çalıyor, gazeteler "Dünya şampiyonu Brezilya" başlıklarını basıyordu. Futbolcular için özel altın madalyalar hazırlanmıştı. FIFA Başkanı Jules Rimet bile konuşmasını Portekizce hazırlamıştı. Çünkü herkes kupanın Brezilya'da kalacağını düşünüyordu.

Varela, Maracana'nın uğultusuna karşı takımını psikolojik olarak ayakta tutmaya çalışıyordu. Çünkü karşılarında sadece Brezilya değil, 200 bin kişilik bir ülke vardı.

Maç başladığında beklendiği gibi Brezilya baskıyı kurdu. Uruguay ise geri çekildi, savunma yaptı, tempoyu düşürdü. İsveç ve İspanya'nın yaptığı hatayı yapmıyorlardı; Brezilya'nın coşmasına izin vermemeye çalışıyorlardı.

İlk yarının kırılma anlarından biri, skor tabelasına yansımayan bir pozisyonda yaşandı.

Uruguay kaptanı Varela, Brezilyalı sol açık Bigode ile girdiği ikili mücadelede ona sert şekilde vurdu. Bu olay fiziksel olduğu kadar psikolojik bir mesajdı. Uruguay teslim olmayacaktı. Maracana'nın ezici atmosferine rağmen korkmadıklarını gösteriyorlardı.

Devre golsüz bittiğinde tribünlerde hafif bir huzursuzluk başlamıştı. Ama kimse yaklaşan felaketi tahmin etmiyordu.

İkinci yarının başlamasından yalnızca bir dakika sonra Maracana patladı.

Friaça, Ademir'in pasıyla ceza sahasına girdi ve topu ağlara gönderdi. Brezilya 1-0 öne geçmişti. Stat adeta deprem gibi sallanıyordu. İnsanlar birbirine sarılıyor, bayraklar dalgalanıyor, şampiyonluk şarkıları söyleniyordu.

O an herkes kupanın Brezilya'nın olduğunu düşündü.

Ama Uruguay pes etmedi.

Dakikalar ilerledikçe Uruguay oyunun içine girmeye başladı. 66. dakikada Ghiggia sağ kanattan ilerledi, topu Juan Alberto Schiaffino'ya çıkardı. Schiaffino sert vurdu ve skor 1-1 oldu.

Gol sonrası Maracana ilk kez sessizleşti.

Fakat asıl sessizlik henüz gelmemişti.

79. dakikada yine Ghiggia sağ kanattan geldi. Herkes orta yapmasını bekliyordu. Brezilya kalecisi Barbosa da aynı şeyi düşündü. Ghiggia ise dar açıdan vurdu ve top ağlarla buluştu.

Uruguay 2-1 öndeydi.

Ve o anda dünyanın en büyük stadyumu ölüm sessizliğine gömüldü.

"Maracana'yı sessizliğe gömen üç kişi vardır: Frank Sinatra, Papa II. Jean Paul ve ben."

Maç bittiğinde ortada yalnızca bir mağlubiyet yoktu. Bir ulusun hayali çökmüştü.

Jules Rimet elindeki Portekizce konuşmayla sahaya indi ama konuşma yapamadı. Şok içindeki tribünlerin arasında sessizce Uruguay kaptanı Obdulio Varela'ya kupayı verdi.

Kupa töreni bile hazırlanmadığı için Uruguaylı futbolcular madalya alamadı. Çünkü organizasyondaki herkes Brezilya'nın kazanacağından emindi.

Rio sokaklarında insanlar ağlıyordu.

Bazı gazeteler, Uruguay'ın ikinci golü sırasında taraftarların kalp krizi geçirerek öldüğünü yazdı. Brezilya'da maçı radyodan dinleyen bir adamın heyecandan hayatını kaybettiği aktarıldı. Futbol artık yalnızca futbol değildi; bir ulusun gururu yıkılmıştı.

Bu yenilginin en ağır yükünü ise kaleci Moacir Barbosa taşıdı.

Ghiggia'nın golünde hatalı olduğu düşünülen Barbosa, yıllarca Brezilya'da "ülkeyi yıkan adam" olarak görüldü. Oysa Brezilya'nın o gün kaybetmesinin tek nedeni o değildi. Ancak futbol bazen bir günah keçisi seçer.

1993 yılında milli takım kampını ziyaret etmek istediğinde uğursuzluk getireceği düşünülerek içeri alınmadığı anlatılır. Maracana'nın gölgesi onu ömrünün sonuna kadar takip etti.

1950 yenilgisi Brezilya futbolunu tamamen değiştirdi.

O güne kadar kullanılan beyaz-mavi formalar uğursuz ilan edildi ve bir daha kullanılmadı. Bugün dünyanın en ikonik futbol formalarından biri kabul edilen sarı-yeşil Brezilya forması, Maracana faciasının ardından tasarlandı.

Yenilgi yalnızca bir kupanın kaybı değil, ulusal kimliğin yeniden şekillenmesi olmuştu.


(Brezilya'daki Dünya Kupası'na Uruguay'ın Dünya Şampiyonu olmasının ardından yüzbinlerce kişi pazar gecesi Montevideo'daki yollardan geçerek milli takımlarının şampiyonluğunu kutladı.)

1950 Dünya Kupası'nın resmi bir final maçı yoktu. Ama herkes Uruguay-Brezilya maçını gerçek final olarak kabul etti. Ve belki de hiçbir final, bu kadar büyük bir dramatik yıkım yaratmadı.

Uruguay bir daha Dünya Kupası kazanamadı.

Brezilya ise yıllar sonra futbolun en büyük ülkesi haline geldi. Ancak Maracana'nın sessizliği hiçbir zaman tamamen unutulmadı.

Bugün hala futbol tarihinin en büyük sürprizlerinden biri olarak anlatılan bu maçın özel olmasının nedeni yalnızca skor değildir. Çünkü 16 Temmuz 1950'de kaybeden sadece Brezilya değildi.

O gün, kesin kazanacağını düşünen bir dünyanın futbol karşısındaki kibri yenildi.

beinsports.com.tr / Mehmet Can Belören